Czynniki warunkujące stopień niepokoju

Przytoczone dane wykazują więc, że istotną rolę w zaburzeniach gnostycznych opisywanych chorych odgrywa zaburzenie mechanizmów kontrolno-motywacyjnych, nieumiejętność porównywania swoich działań z pożądanym rezultatem. Innymi słowy odpowiedzialne za „pseudoagnostyczne” zaburzenia tych chorych są: zaburzenia woli, niemożność dokonania korekcji. Zaburzenia te przejawiają się jeszcze jednym specyficznym objawem – nie występują tu zmiany figury i tła w przypadku badania za pomocą ukrytych figur Rubina. Wiadomo, że jeżeli przez dłuższy czas utrwalać jakieś wyobrażenie, to proces zmiany figury i tła zachodzi samoistnie, w przeciwnym wypadku wystarczy zwrócić uwagę badanego na możliwość takiej zmiany, pobudzić mimowolny przebieg tego procesu. U opisywanych chorych nie można tego dokonać bez udziału ich woli. Podobnie nie mają oni żadnych pomysłów interpretacyjnych przy badaniu testem Rorschacha. Natura pseudoagnozji, opisana u chorych z zespołem czołowym, jest więc przejawem słabości ich woli i świadczy o określonej formie zaburzeń. Należy zaznaczyć, że nasza interpretacja nie jest przypadkowa – zgodna jest ona z danymi ogólnego badania ekspery- mentalno-psychologicznego chorych, oraz z danymi historii choroby klasyfikującymi stan chorych jako aspontaniczny.

Czytaj więcej

Stan psychiczny a stan fizyczny chorego

Wiosną 1973 r. po obejrzeniu filmu francuskiego, w którym „piękna aktorka o szczupłej figurze” grała jedną z ról, wiele koleżanek z klasy Leny zaczęło ograniczać jedzenie, gdyż chciały stać się tak.,.piękne jak aktorka filmowa”. Chora również włączyła się w akcję odchudzania bardzo ograniczając jedzenie (ważyła 54 kg przy wzroście 161 cm) zaczęła eliminować z jadłospisu chleb, słodycze, zmniejszać ilość jedzenia, po którym zawsze wykonywała gimnastykę brzucha. Schudła 6 kg co zaniepokoiło rodziców. Jesienią poszła do szkoły i cały wolny czas poświęcała nauce. Koledzy z klasy zauważyli, że dziewczyna schudła. Zachwycali się jej silną wolą, gdyż żadna z dziewcząt nie potrafiła długo stosować diety. Dziewczęta przychodziły do Leny, radziły się jej i pytały o dietę, co jej bardzo imponowało...

Czytaj więcej

Charakterystyka chorych

Chorzy są apatyczni, łagodni, jakby podobni do siebie, słabo przejawiają emocje. Zachowanie ich nierzadko przypomina zachowanie się dzieci, np. wykształcony chory na pytanie, ile ma palców u nóg, zdejmuje skarpetki, aby policzyć palce.

Ponieważ chcieliśmy zapoznać czytelnika z pojęciami, które stosuje się w klinice przy opisywaniu i interpretacji zaburzeń świadomości, zatrzymaliśmy się na niektórych tylko formach zaburzeń. W rzeczywistości ich przejawy są znacznie bardziej różnorodne.

Czytaj więcej

Koncepcja Bleulera

Koncepcja Bleulera ma pewną wartość historyczną: w przeciwieństwie do współczesnej jej, formalnej psychologii intelektu – alistycznej i patopsychologii zwróciła ona uwagę na afektywne uwarunkowanie procesu myślowego, a ściślej – na zależność ukierunkowania myślenia od potrzeb człowieka. Fakt, że Bleuler podkreśla rolę dążeń afektywnych w myśleniu, że łączy myślenie z potrzebami (mimo że ogranicza się to do jednej tylko potrzeby biologicznej), uważany jest raczej za zaletę, niż wadę jego pracy. Podstawowy zarzut dotyczący koncepcji myślenia autystycznego Bleulera polega na tym, że „rozdziela” on myślenie tzw. realne od uwarunkowanego afektywnie. I chociaż Bleuler wskazuje, że realne, logiczne myślenie odzwierciedla rzeczywistość, w istocie izoluje on ten podstawowy rodzaj myślenia od emocji, dążeń i potrzeb.

Czytaj więcej

Na co powinien uważać ekperymentator

Innym wskaźnikiem zaburzenia reakcji sensomotorycznych chorych były dane otrzymane w wyniku badania koordynacji wzro- kowo-ruchowej. Badania te przeprowadzała Rubinsztejn za pomocą jej własnej techniki, polegającej na tym, że badany powinien nauczyć się bardzo dokładnie ustalać ilość swoich naciśnięć na gumową gruszkę, aby wykonywać polecony ruch pod kontrolą wzroku. Ruchy zapisywano na taśmie kimografu. Okazało się, że u chorych, u których w historii choroby odnotowane były zaburzenia psychiczne o genezie arteriosklerotycznej, otrzymana krzywa wykonania zadania ujawniała duże wahania. Pod względem siły i szybkości wykonywali oni prawidłowe ruchy, nie były one jednak płynne. Rubinsztejn (96) odnotowuje, że tego typu krzywa odzwierciedla spowolnienie i nieproporcjonalną do warunków zewnętrznych siłę impulsów korekcyjnych. Podobnie brak ciągłości procesów psychicznych, nietrwałość dynamiki, z wahaniami napięcia korowego, doprowadza nierzadko do zaburzenia również bardziej złożonych form działania umysłowego – do niekonsekwencji. sądów.

Czytaj więcej

System związków i stosunków doświadczenia społecznego

Analizie zaburzeń myślenia za pomocą metody piktogramu poświęcone było badanie Łonginowej (62, 63). Wykazała ona na obszernym materiale, że rysunki osób zdrowych charakteryzują się związkiem z podanym do zapamiętania słowem, adekwatną symboliką (dane te znalazły potwierdzenie w nieopublikowanej pracy dyplomowej Zariewej). Obrazy, tworzone przez zdrowych badanych, są więc przydatne dla upośredniania przy odtwarzaniu wyrazów.

Czytaj więcej

Zaburzenia myślenia

Zaburzenia myślenia są w chorobach psychicznych jednym z najczęściej spotykanych objawów. Objawy kliniczne zaburzeń myślenia są różnorodne niektóre z nich uważa się za typowe dla określonej choroby i ich występowanie często ma znaczenie przy ustalaniu rozpoznania. Nie istnieje jednak jedna zasada klasyfikacji czy jedna metoda analizy tych zaburzeń, co wynika z faktu, że przy opisie i analizie zaburzeń myślenia autorzy opierają się na różnych psychologicznych teoriach myślenia, na założeniach różnych nurtów filozoficzno-metodologicznych.

Czytaj więcej

Psychologiczna analiza materiału klinicznego

Nierzadko porównuje się stan patologiczny nazywany „nietrzy- maniem wątku” z „odwracalnością uwagi” małego dziecka. Chorzy z „nietrzymaniem wątku” nie potrafią wytrwale dążyć do wytyczonego celu każdy obiekt, czy bodziec, nie do nich adresowany absorbuje i odciąga ich uwagę. Tego typu zachowanie dorosłych jest objawem choroby. W otaczającym nas środowisku zawsze występują obiekty, bodźce, z których zdrowy człowiek

Czytaj więcej

Analiza psychologiczna

Jako metodę zastosowano łącznie analizę psychologiczną danych z historii choroby oraz eksperymentalne badanie psychologiczne. Wydzielono dwie grupy danych: jedna z nich dotyczy zaburzeń hierarchii motywów, druga – sposobów kształtowania się nowej potrzeby (patologicznej). Przed dokonaniem analizy przytoczymy dla ilustracji przedstawione przez Bratusa dane z historii choroby.

Czytaj więcej

Brak logiki u chorych

Z taką oceną zgodne są też poglądy Grulego, który określił zaburzenia myślenia przy schizofrenii jako zaburzenia „napięcia”,, u podstaw którego leży zaburzenie aktywności jednostki. Zgadzają się z tymi twierdzeniami również Seringer (wysuwający koncepcję słabości „łuku intencjonalnego” będącego przyczyną zaburzeń myślenia chorego na schizofrenię) oraz Sztranski (mówiący o „intrapsychicznej ataksji” chorych).

Czytaj więcej

Zaburzenia upośredniania i hierarchii motywów

Nie możemy na obecnym etapie naszych badań zaproponować jednoznacznej klasyfikacji zaburzeń osobowości. Dlatego zatrzymamy się na tych zmianach osobowości, które można analizować za pomocą dobrze w psychologii radzieckiej opracowanych pojęć teoretycznych. Należy do nich na przykład pojęcie działania. Analizę działania, jak to niejednokrotnie pisał Leontiew, powinno się przeprowadzać za pomocą analizy zmiany motywów.

Czytaj więcej

Dynamiczny aspekt procesu upośrednienia

Drugi parametr to dynamiczny aspekt procesu upośrednienia (analiza jego cech czasowych). Mógł on być: a) prawidłowy, oparty na kolejnym operowaniu poszczególnymi elementami b) nieprawidłowy, kiedy to chorzy nie zatrzymując się na wydzielonym ogniwie upośredniającym, ciągle „nanizywali” szczegóły, wyliczali drugorzędne właściwości elementów związku.

Czytaj więcej

Zaburzenia emocjonalne u chorych w pierwszym etapie choroby

W niektórych natomiast przypadkach zaburzenie dynamiki myślenia było bardziej trwałe, zmieniało samą strukturę myślenia. Labilność sądów stawała się jakby stałą cechą myślenia. Taka stała labilność myślenia występowała u chorych z psychozą mania- kalno-depresyjną w maniakalnej fazie choroby.

Stan maniakalny charakteryzuje się podwyższonym nastrojem’ i samopoczuciem, pobudzeniem psychomotorycznym. Chorzy głośno mówią, śmieją się, żartują, pomagając sobie żywą, ekspresyjną gestykulacją i mimiką. Niezwykle łatwo rozprasza ich każde nowe wrażenie, wypowiedziane słowo, dostrzeżone przedmioty przyciągają ich myśli i wyobrażenia, które zmieniają się tak szybko, że chorzy nie potrafią ich zwerbalizować. Nim zdążą zakończyć jedną myśl przechodzą do innej, czasami wykrzykują tylko pojedyncze słowa. Charakterystyczne jest to, że mimo niezwykłego rozproszenia i dekoncentracji uwagi chorzy w stanie ma-

Czytaj więcej