Category Psychologia kliniczna

Biełoziercowa

Biełoziercowa mówi w podsumowaniu, że o ile u zdrowego człowieka samodoznanie nie ma związku z charakterystyką własnej osobowości i uświadomieniem sobie swego miejsca w systemie stosunków społecznych, to u chorego może ono wysunąć na pierwszy plan działanie, które do tej pory nie występowało, lub występowało jedynie w charakterze poszczególnych czynności w systemie innych działań – działanie samospostrzegania. Niezależnie od człowieka, czy chce on tego, czy nie, jest to działanie sensotwórcze. Jeżeli zachodzi przesunięcie głównego motywu na cel, zaburzona zostaje charakterystyczna dla zdrowej jednostki „niezależność” hierarchii działań od stanu organizmu. Czynnik biologiczny w przypadku patologii zaczyna odgrywać inną rolę, niż w codziennym działaniu człowieka zdrowego.

Czytaj więcej

Problemy zaburzeń krytycznych

Problemowi zaburzeń krytycyzmu u chorych psychicznie poświęcona była praca Kożuchowskiej (42). Odkrycie różnych przejawów zaburzeń krytycyzmu dało autorce podstawę do pewnej ich systematyzacji. Pośród różnych form braku krytycyzmu wydzieliła ona aspekt, mający bezpośredni związek z opisywanymi przez nas zjawiskami „zaburzeń krytycyzmu myślenia”. W poprzednich rozdziałach nieraz wskazywaliśmy, że stosunek chore-

Czytaj więcej

Symptom przesycenia nie jest związany ze zmęczeniem

O współzależności męczliwości, zdolności do pracy i choroby wiele zostało już napisane. Pierwszy poruszył ten problem Kraepe- lin, który uściślił znaczenie takich terminów jak wyćwiczalność, wdrażanie się do pracy, męczliwość i analizował zdolności danej jednostki do pracy. Kraepelin i jego następcy wykazali, że w każ-

Czytaj więcej

Procedura eksperymentalna niepokoju

Procedura eksperymentalna była następująca: przedstawiono badanym skomplikowane obrazki tematyczne i obrazki o niejasnym temacie w warunkach różnej motywacji. Motywację wytwarzano za pomocą różnych instrukcji („głucha”, „badanie wyobraźni”, „badanie intelektu”) oraz poprzez różny stopień niejasności obrazków. Niejasność materiału spostrzeżeniowego występowała jako bezpośredni bodziec działania, rolę zaś motywu znaczeniowego pełniła instrukcja. Stosowane w eksperymencie obrazki przedstawiały mniej lub bardziej złożone sytuacje (matka kąpie dziecko,’ grupa zaniepokojonych czymś kobiet itp.) albo niewyraźne fotografie przedmiotów (kwiaty, mokra jezdnia, plamy Rorschacha).

Czytaj więcej

Zaburzenia pamięci

Większość chorych skarży się na zaburzenia pamięci. Już La Rochefoucauld powiedział, że ludzie często mówią o swoich za-burzeniach pamięci, ale nikt nie skarży się na niewydolność myślenia. I rzeczywiście – chorzy rzadko mówią o swoich defektach intelektualnych, o niepoprawności sądów, natomiast wszyscy zauważają wady swej pamięci. Dzieje się tak częściowo dlatego, że w potocznej opinii nie jest wstydem przyznać się do słabości zapamiętywania, chętnych zaś do krytycznej oceny swego myślenia, nieadekwatności uczuć i zachowania jest mało. Trzeba jednak stwierdzić, że zaburzenia pamięci rzeczywiście często występują przy chorobach mózgu, wiele zaś nieprawidłowości w czynnościach psychicznych – jak obniżenie wydolności umysłowej, zakłócenia w sferze motywacji – nierzadko uważanych jest przez samego chorego i jego otoczenie za zaburzenia pamięci.

Czytaj więcej

Czynniki warunkujące stopień niepokoju

Przytoczone dane wykazują więc, że istotną rolę w zaburzeniach gnostycznych opisywanych chorych odgrywa zaburzenie mechanizmów kontrolno-motywacyjnych, nieumiejętność porównywania swoich działań z pożądanym rezultatem. Innymi słowy odpowiedzialne za „pseudoagnostyczne” zaburzenia tych chorych są: zaburzenia woli, niemożność dokonania korekcji. Zaburzenia te przejawiają się jeszcze jednym specyficznym objawem – nie występują tu zmiany figury i tła w przypadku badania za pomocą ukrytych figur Rubina. Wiadomo, że jeżeli przez dłuższy czas utrwalać jakieś wyobrażenie, to proces zmiany figury i tła zachodzi samoistnie, w przeciwnym wypadku wystarczy zwrócić uwagę badanego na możliwość takiej zmiany, pobudzić mimowolny przebieg tego procesu. U opisywanych chorych nie można tego dokonać bez udziału ich woli. Podobnie nie mają oni żadnych pomysłów interpretacyjnych przy badaniu testem Rorschacha. Natura pseudoagnozji, opisana u chorych z zespołem czołowym, jest więc przejawem słabości ich woli i świadczy o określonej formie zaburzeń. Należy zaznaczyć, że nasza interpretacja nie jest przypadkowa – zgodna jest ona z danymi ogólnego badania ekspery- mentalno-psychologicznego chorych, oraz z danymi historii choroby klasyfikującymi stan chorych jako aspontaniczny.

Czytaj więcej

Stan psychiczny a stan fizyczny chorego

Wiosną 1973 r. po obejrzeniu filmu francuskiego, w którym „piękna aktorka o szczupłej figurze” grała jedną z ról, wiele koleżanek z klasy Leny zaczęło ograniczać jedzenie, gdyż chciały stać się tak.,.piękne jak aktorka filmowa”. Chora również włączyła się w akcję odchudzania bardzo ograniczając jedzenie (ważyła 54 kg przy wzroście 161 cm) zaczęła eliminować z jadłospisu chleb, słodycze, zmniejszać ilość jedzenia, po którym zawsze wykonywała gimnastykę brzucha. Schudła 6 kg co zaniepokoiło rodziców. Jesienią poszła do szkoły i cały wolny czas poświęcała nauce. Koledzy z klasy zauważyli, że dziewczyna schudła. Zachwycali się jej silną wolą, gdyż żadna z dziewcząt nie potrafiła długo stosować diety. Dziewczęta przychodziły do Leny, radziły się jej i pytały o dietę, co jej bardzo imponowało...

Czytaj więcej

Charakterystyka chorych

Chorzy są apatyczni, łagodni, jakby podobni do siebie, słabo przejawiają emocje. Zachowanie ich nierzadko przypomina zachowanie się dzieci, np. wykształcony chory na pytanie, ile ma palców u nóg, zdejmuje skarpetki, aby policzyć palce.

Ponieważ chcieliśmy zapoznać czytelnika z pojęciami, które stosuje się w klinice przy opisywaniu i interpretacji zaburzeń świadomości, zatrzymaliśmy się na niektórych tylko formach zaburzeń. W rzeczywistości ich przejawy są znacznie bardziej różnorodne.

Czytaj więcej

Koncepcja Bleulera

Koncepcja Bleulera ma pewną wartość historyczną: w przeciwieństwie do współczesnej jej, formalnej psychologii intelektu – alistycznej i patopsychologii zwróciła ona uwagę na afektywne uwarunkowanie procesu myślowego, a ściślej – na zależność ukierunkowania myślenia od potrzeb człowieka. Fakt, że Bleuler podkreśla rolę dążeń afektywnych w myśleniu, że łączy myślenie z potrzebami (mimo że ogranicza się to do jednej tylko potrzeby biologicznej), uważany jest raczej za zaletę, niż wadę jego pracy. Podstawowy zarzut dotyczący koncepcji myślenia autystycznego Bleulera polega na tym, że „rozdziela” on myślenie tzw. realne od uwarunkowanego afektywnie. I chociaż Bleuler wskazuje, że realne, logiczne myślenie odzwierciedla rzeczywistość, w istocie izoluje on ten podstawowy rodzaj myślenia od emocji, dążeń i potrzeb.

Czytaj więcej

Na co powinien uważać ekperymentator

Innym wskaźnikiem zaburzenia reakcji sensomotorycznych chorych były dane otrzymane w wyniku badania koordynacji wzro- kowo-ruchowej. Badania te przeprowadzała Rubinsztejn za pomocą jej własnej techniki, polegającej na tym, że badany powinien nauczyć się bardzo dokładnie ustalać ilość swoich naciśnięć na gumową gruszkę, aby wykonywać polecony ruch pod kontrolą wzroku. Ruchy zapisywano na taśmie kimografu. Okazało się, że u chorych, u których w historii choroby odnotowane były zaburzenia psychiczne o genezie arteriosklerotycznej, otrzymana krzywa wykonania zadania ujawniała duże wahania. Pod względem siły i szybkości wykonywali oni prawidłowe ruchy, nie były one jednak płynne. Rubinsztejn (96) odnotowuje, że tego typu krzywa odzwierciedla spowolnienie i nieproporcjonalną do warunków zewnętrznych siłę impulsów korekcyjnych. Podobnie brak ciągłości procesów psychicznych, nietrwałość dynamiki, z wahaniami napięcia korowego, doprowadza nierzadko do zaburzenia również bardziej złożonych form działania umysłowego – do niekonsekwencji. sądów.

Czytaj więcej

System związków i stosunków doświadczenia społecznego

Analizie zaburzeń myślenia za pomocą metody piktogramu poświęcone było badanie Łonginowej (62, 63). Wykazała ona na obszernym materiale, że rysunki osób zdrowych charakteryzują się związkiem z podanym do zapamiętania słowem, adekwatną symboliką (dane te znalazły potwierdzenie w nieopublikowanej pracy dyplomowej Zariewej). Obrazy, tworzone przez zdrowych badanych, są więc przydatne dla upośredniania przy odtwarzaniu wyrazów.

Czytaj więcej

Zaburzenia myślenia

Zaburzenia myślenia są w chorobach psychicznych jednym z najczęściej spotykanych objawów. Objawy kliniczne zaburzeń myślenia są różnorodne niektóre z nich uważa się za typowe dla określonej choroby i ich występowanie często ma znaczenie przy ustalaniu rozpoznania. Nie istnieje jednak jedna zasada klasyfikacji czy jedna metoda analizy tych zaburzeń, co wynika z faktu, że przy opisie i analizie zaburzeń myślenia autorzy opierają się na różnych psychologicznych teoriach myślenia, na założeniach różnych nurtów filozoficzno-metodologicznych.

Czytaj więcej

Psychologiczna analiza materiału klinicznego

Nierzadko porównuje się stan patologiczny nazywany „nietrzy- maniem wątku” z „odwracalnością uwagi” małego dziecka. Chorzy z „nietrzymaniem wątku” nie potrafią wytrwale dążyć do wytyczonego celu każdy obiekt, czy bodziec, nie do nich adresowany absorbuje i odciąga ich uwagę. Tego typu zachowanie dorosłych jest objawem choroby. W otaczającym nas środowisku zawsze występują obiekty, bodźce, z których zdrowy człowiek

Czytaj więcej