Zaburzenia samokontroli

Jednym z najbardziej jaskrawych przejawów zaburzenia osobowości jest zaburzenie samokontroli, krytycyzmu. Zaburzenie krytycyzmu może przybierać różne formy i występować w strukturze różnych procesów: myślenia, spostrzegania (Jewłachowa, Zeigarnik, Rubinsztejn) może dotyczyć własnych przeżyć psy- chopatologicznych. Zaburzenie krytycyzmu chorych psychicznie było przedmiotem badania Kożucłiowskiej. Po przeanalizowaniu różnych aspektów tego zjawiska wykazała ona jego znaczenie dla wielu problemów psychologii okazało się, że niezależnie ocl tego, jakie formy przybierał brak krytycyzmu, zawsze powodował on zaburzenie całego działania. Autorka stwierdza, że kry-tycyzm stanowi podstawę kształtowania się „najwyższych wartości człowieka”. Metody stosowane przy badaniu krytycyzmu są najlepszymi sposobami analizy cech osobowości (41, 42).

W paragrafie tym omówimy zaburzenia krytycyzmu, polegające na nieumiejętności przemyślanego działania, kontrolowania własnych czynności i korygowania ich zgodnie z obiektywnymi warunkami. Brak krytycyzmu zmienia działanie chorych w różny sposób: niektórzy z nich stają się rozhamowani, u innych utrata kontroli własnych poczynań doprowadza do bezczynności [Zeigarnik (27)].

Jak powiedzieliśmy wyżej (rozdział VI, § 4), chorzy popełniają podczas rozwiązywania zadania wiele błędów, nie zauważają niezgodności poszczególnych części opowiadania, nie próbują analizować materiału, a jeśli nawet zauważą jakieś sprzeczności, nie próbują znaleźć i naprawić błędu. Kiedy eksperymentator pokazuje błąd w rozwiązaniu, chorzy zgadzają się: „tu trzeba by coś innego, tak, tu nie tak”, ale nie poprawiają błędów. Niemożliwe było wytworzenie u chorych nastawienia na prawidłowe wykonanie zadania, ani prawidłowego stosunku do efektów własnej pracy.

Dodaj komentarz

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>